Photografie.be

Verhoudingen

Diafragma en sluitertijd vormen een eenheid en zijn aan elkaar gekoppeld. Als je uitgaat van een bepaalde hoeveelheid licht, kun je een goede belichting krijgen door verschillende combinaties van die twee. Heb je een voorkeur voor een lange sluitertijd of juist een korte, dan kies je de 'S' stand (shuttertime = sluitertijd) op je camera als je die hebt. Bij elke sluitertijd die je kiest, combineert de camera automatisch de bijbehorende sluitertijd.

De ISO waarde geeft de gevoeligheid van de film of je CCD aan. Een veelgebruikte ISO waarde is ISO 100, maar mocht je binnen moeten fotograferen zonder flitser en toch niet te trage sluitertijden willen krijgen (met de bijbehorende bewegingsonscherpte), zul je toch echt aan hogere ISO waarden moeten gaan denken, bijvoorbeeld ISO 800 of zelfs 1600 in slecht verlichte ruimten. Een en ander hangt uiteraard ook af van de lichtgevoeligheid (snelheid) van je objectief.

In principe wil je de ISO waarde altijd zo laag mogelijk houden. Analoge filmrolletjes op hoge ISO waarden zijn korreliger, wat de hoeveelheid detail in de foto niet ten goede komt. Digitale camera's produceren daarentegen een flinke dosis extra ruis op hoge ISO waarden. Gelukkig krijgen fabrikanten die ruis steeds meer onder controle en worden hoge ISO waarden steeds meer bruikbaar.

Om duidelijk te maken hoe de ISO waarden zich ten opzichte van elkaar verhouden, staan hieronder in een tabel camera instellingen die dezelfde belichting geven:

Kortom: mogelijkheden genoeg om met scherptediepte en bewegingsonscherpte te spelen, zeker als je je bedenkt dat moderne camera's soms wel tot ISO 3200 gaan.

Tabel 1: Reeks van diafragma's en sluitertijden bij volle zon (100 ISO)

-----> hoger diafragma (kleinere lensopening)

------> langere sluitertijd (langer licht op beeldsensor)

Hier zie je een reeks combinaties van diafragma's en sluitertijden: hoe kleiner de lensopening is (hoe minder licht er binnenkomt via de lens), hoe langer de sluitertijd moet worden. Het moet nu eenmaal uit de lengte of uit de breedte komen. Toevallig of niet, de hoeveelheid licht bij volle zon is over de hele wereld gelijk. Bij een gevoeligheid van ISO 100 (vroeger: 100 ASA) levert dat bij sluitertijd 1/100 seconde altijd een diafragma op van f 16 (1/125 sec is ook ongeveer goed).

Waarom zou je een korte sluitertijd willen hebben? Bijvoorbeeld als je met een telelens werkt of als je een actie wilt bevriezen of juist niet.  Een ingezoomd beeld zwiept al gauw, dus de sluitertijd moet kort genoeg zijn om dat beeld stil te zetten. Bvb bij 400 mm tele hoort 1 /400 sec (of korter) om het stil te zetten.

(ISO 100 bij weinig licht bvb concert - party - enz..)

Met statief of een vaste hand houd je de camera misschien nog stil, maar je kunt niet tegen de mensen zeggen dat ze even moeten stilhouden tijdens het dansen. Wat nu? De gevoeligheid verhogen!

(ISO 1600 bij weinig licht bvb concert - party - enz...)

In plaats van ISO 100 gebruiken we ISO 1600, dat is vier keer zo gevoelig (de reeks gaat 100 -> 200 (1x) -> 400 (2x) -> 800 (3x) -> 1600 (4x).  De meeste camera's verhogen automatisch de gevoeligheid als er weinig licht is. Alleen spiegelreflexen gaan tot ISO 1600 of 3200 , ten koste van beeldruis, bij de ene camera meer dan bij de ander. Er zijn programma's die de ruis achteraf kunnen filteren. Ook in Photoshop kan dat. Er gaat wel altijd iets aan scherpte of kwaliteit verloren.